De Nieuwe Hollandse Waterlinie

Op 31 juli wordt het leven van duizenden Friezen wreed verstoord door deze mobilisatie-oproep in kranten en op aanplakbiljetten.

Opkomst

 

Hieronder een legerorder van de Opperbevelhebber van Land- en Zeemacht van 30 oktober 1918 met daarin onder meer de opkomstplaats van het 2de bataljon landweer-infanterie op het gemeentehuis in Vianen. Het 14de bataljon moest naar de school “Op ‘t Hof”. [Bron: Nationaal Archief, Den Haag]

Opkomst2

 

De soldaten van de 2de Compagnie, 2de Bataljon Landweer Infanterie vormden een onderdeel van de Groep Vreeswijk die in de regio rond de Lek was gelegerd. Het hoofdkwartier van deze groep was in het gemeentehuis van Vianen gevestigd. Daar stond ook een wachtpost. De commandant van de groep was John Bryan (1864-1925); een officier die eerder in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger gediend had, en drie medailles had gekregen voor verrichtingen in Atjeh in de periodes 1873-1896, 1896-1900 en 1901-1905.

00110407

Officieren bij een auto, aan de rand van Vianen, bij de Hollandse Waterlinie.

Bron: Nationaal Militair Museum (NMM) Soesterberg, objectnummer 00110407

 

Groep Vreeswijk bestond hoofdzakelijk uit de volgende onderdelen:

  • 3e Compagnie, 1e Bataljon, 1e Regiment vestingartillerie
  • 4e Compagnie, 1e Bataljon, 1e Regiment vestingartillerie
  • 1e t/m 4e Compagnie, 3e Bataljon, 8e Regiment Infanterie
  • 2e Peloton Vesting Pioniers (van de Genietroepen)
  • 3e bataljon Landweer Genie
  • Telegraafpersoneel
  • Geneeskundige Dienst
  • Pers. Verl. Park.
  • Staf 14 bataljon Landweer Infanterie
  • 2e Compagnie, 2e Bataljon Landweer Infanterie
  • 2e Compagnie, 14e Bataljon Landweer Infanterie
  • 3e Compagnie, 1e Bataljon Landweer artillerie
  • 4e Compagnie, 1e Bataljon Landweer artillerie
  • 2e Compagnie Hospitaalsoldaten

Er staat expres hoofdzakelijk, want ook andere legeronderdelen deden Vianen aan. Pieter Brouwer, de militair die in 1916 in het Zederikkanaal verdronk, zat bijvoorbeeld bij de Landstorm. En veel soldaten van het 2de Bat. LWI verlieten vianen in 1916. Het is echter nog niet gelukt om een helder beeld te krijgen van andere legeronderdelen in Vianen.

Verder werden in Vianen de volgende gebouwen door het leger gevorderd:

  • Kleermakerswerkplaats: Kanaal O.Z.
  • Schillenlokaal, tevens werkplaats: Keukenstraat
  • Evacuatiehospitaal (gebouw)
  • Telefooncentrale (terrein)

 

 

2de Compagnie, 2de Bataljon Landweer Infanterie

De soldaten van de 2de Comp., 2de Bat. LWI zaten vooral in Vianen. Maar militair Theunis Boersma schreef ook enkele brieven vanuit het nabijliggende Fort Everdingen, dus ook daar waren ze soms gelegerd. Deze soldaten kwamen voornamelijk uit Oost- en Westdongeradeel, Ferwerderadeel, Kollumerland en Leeuwarden. Ook hadden ze vrijwel allemaal in het 9e Regiment Infanterie gezeten voordat ze naar de Landweer over gingen.

Het complete 2de bataljon Landweer Infanterie zag er vermoedelijk als volgt uit*:

  • Officieren en vaandrigs                  21
  • Adjudant onderofficieren               1
  • Sergeant-majoor-admiraal             4
  • Sergeant-majoor-[??]                     4
  • Fouriers                                      4
  • Sergeanten                                 49 (20)
  • Korporaals                                   49 (21)
  • Tamboers en hoornblazers            12
  • Hospitaalsoldaten                          5
  • Ziekendragers                              16
  • Wielrijders                                   mb
  • Soldaten                                     1004 (22)
  • Burgersbeambten                          2
  • Officierspaarden                            32
  • Troepenpaarden                            16

[Bron: Nationaal Archief, Den Haag, Nieuwe Hollandse Waterlinie: Hoofdkwartier, nummer toegang 3.09.19, inventarisnummer 18]

* Blijkens een artikel uit de Leeuwarder Courant van 8-12-1914 bestond de compagnie in Vianen uit ruim 200 man. In dat geval moeten deze aantallen door vier gedeeld worden om tot de aantallen van de 2de Comp., 2de Bat. LWI te komen.

 

EPSON scanner image

 

Bron: Regionaal Historisch Centrum Wijk bij Duurstede