De Nieuwe Hollandse Waterlinie

Lees hier over de Nieuwe Hollandse Waterlinie: de defensieve linie waarbinnen Vianen lag.

Ga naar info

Personen

Lees hier verhalen van personen die met de mobilisatie in Vianen te maken hadden.

Lees hier verder

Krantenartikelen

Klik hier voor een kijkje in de krantenartikelen van destijds over de soldaten in Vianen.

Klik hier voor krantenartikelen

Hoe Vianen een beetje Friesland werd….

Augustus 1914. Europa vliegt in brand door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Nederland weet als één van de weinige landen buiten de oorlog te blijven. Als reactie op de oplopende spanningen om ons heen heeft de regering op 1 augustus 1914 de algehele mobilisatie van leger en vloot afgekondigd. Ruim 200.000 militairen moeten van het ene op het andere moment huis en haard verlaten. 100.000 militieplichtigen worden vooral in de zuidelijke provincies gelegerd. Daarnaast bestaat het leger uit een kleine 100.000 landweerplichtigen. Dienstplichtige mannen dienen eerst 8 jaar in de militie. Daarna gaan ze over het algemeen voor een periode van 7 jaar over naar de landweer. De landweer vormt zo de strategische reserve. Bij de mobilisatie in augustus 1914 wordt de landweer vooral ingezet om de forten en stellingen van de Hollandsche waterlinie en de Stelling van Amsterdam te bemannen.

Kenmerk van het Nederlandse leger in die tijd is de geografische indeling. De regimenten en bataljons van zowel militie als landweer worden gevormd uit mannen, afkomstig uit aangewezen gemeenten. Zo moeten de meest Friese gemeenten militairen leveren aan het 9de Regiment Infanterie. Na hun diensttijd bij de militie komen velen van hen in het 2de bataljon Landweer-infanterie. Ook dat bataljon bestaat zodoende voornamelijk uit Friezen.

Kort na de mobilisatie krijgt de 2de compagnie van het 2de bataljon Vianen, onderdeel van de Hollandsche waterlinie, als standplaats. En dat zal zo blijven gedurende de ruim vier jaar die de mobilisatie uiteindelijk zal duren. In deze compagnie zijn veel mannen uit Leeuwarden, Ferwerderadeel, Oostdongeradeel en Westdongeradeel ingedeeld. Daardoor maken honderden Friezen kortere of langere tijd kennis met dit (toen nog) Zuid-Hollandse stadje. Naast hun militaire taken proberen de mannen daar zo goed mogelijk de tijd door te komen. Want niet de Duitser of de Engelsman, maar de verveling is tijdens de mobilisatie-periode de grootste vijand. Het langdurig verblijf leidt ook tot huwelijken. Diverse Friezen vinden in Vianen hun laatste rustplaats.

100 jaar later kruisen opnieuw twee Friese sporen elkaar in Vianen. Nykle Dijkstra (Leeuwarden) is op zoek naar de geschiedenis van zijn overgrootvader, afkomstig uit Anjum en gemobiliseerd in Vianen. Kees Bangma (Dokkum) schrijft een verhaal over de gereformeerde predikant Sipke Huismans uit Anjum, die in oktober 1914 een bezoek brengt aan zijn gemobiliseerde schaapjes in Vianen. Onze conclusie is duidelijk: in de periode 1914-1918 is Vianen een beetje Fries geworden.

Deze website heeft als doel daarover informatie te geven. Maar ook om meer informatie te vinden. Want graag willen we dat verhaal, hoe Vianen een beetje Friesland werd, zo compleet mogelijk maken. Daarom komen we via nykledijkstra@yahoo.com graag in kontakt met iedereen die meer informatie heeft over gemobiliseerde Friezen of over de sporen die de mobilisatie in Vianen heeft achtergelaten!